Thượng nghị sĩ Mỹ Lindsey Graham qua đời ở tuổi 71 sau cơn bạo bệnh

Thượng nghị sĩ Cộng hòa Lindsey Graham, một trong những đồng minh thân cận nhất của Tổng thống Donald Trump tại Quốc hội, đã qua đời vào tối thứ Bảy ngày 11/7/2026, chỉ hai ngày sau sinh nhật lần thứ 71 của ông.

Văn phòng của Graham thông báo ông ra đi sau một “cơn bạo bệnh ngắn và đột ngột”. Theo kết quả điều tra sơ bộ từ Văn phòng Giám định Y khoa Quận Columbia, nguyên nhân tử vong được xác định là “bóc tách động mạch chủ do bệnh lý xơ vữa động mạch tim mạch” - tình trạng động mạch bị xơ cứng dẫn đến rách thành mạch. Văn phòng Giám định Y khoa cho biết giấy chứng tử sẽ được hoàn tất sau khi các xét nghiệm độc chất và các kiểm tra khác kết thúc.

Lực lượng ứng cứu khẩn cấp đã nhận được cuộc gọi báo về “ngừng tim” tại nhà riêng của ông ở Capitol Hill. Trước đó, Graham vừa trở về Washington từ Kyiv, Ukraine, nơi ông có chuyến thăm vào thứ Sáu. Ông dự kiến sẽ xuất hiện trên chương trình Meet the Press của NBC vào sáng Chủ nhật.

Phản ứng của Tổng thống Trump

Trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại với chương trình Meet the Press hôm Chủ nhật, một Tổng thống Trump đầy xúc động cho biết ông đã nói chuyện với Graham vào khoảng 7 giờ tối thứ Bảy, ngay sau khi vị thượng nghị sĩ trở về từ Ukraine. Trump kể lại rằng Graham cam kết sẽ giúp thông qua dự luật xác minh cử tri gây tranh cãi của ông - Đạo luật Bảo vệ Nước Mỹ. “Ông ấy nói rằng mình thực sự mệt mỏi, nhưng muốn thông qua Đạo luật Bảo vệ Nước Mỹ”, Trump nói. Trump cho biết ông nhận được tin Graham qua đời vào khoảng 1 giờ sáng.

Trên mạng xã hội Truth Social, Trump gọi Graham là “một trong những người vĩ đại nhất và là Thượng nghị sĩ vĩ đại nhất mà tôi từng biết” và ra lệnh treo cờ rủ trên toàn nước Mỹ cho đến tối thứ Bảy. Trump cũng ghi nhận công lao của Graham trong việc giúp Thẩm phán Brett Kavanaugh được xác nhận vào Tòa án Tối cao. “Ông ấy có rất nhiều di sản, nhưng một trong số đó là một thẩm phán Tòa án Tối cao xuất sắc tên là Brett Kavanaugh”, Trump nói.

Hành trình chính trị

Lindsey Olin Graham sinh ngày 9/7/1955 tại Central, Nam Carolina. Ông là người đầu tiên trong gia đình theo học đại học, tốt nghiệp Đại học Nam Carolina với bằng cử nhân Tâm lý học và bằng Tiến sĩ Luật. Graham phục vụ 6,5 năm trong Lực lượng Không quân Mỹ với tư cách luật sư, được bổ nhiệm tại Căn cứ Không quân Rhein-Main ở Đức từ năm 1984 đến 1988. Sau khi rời quân ngũ năm 1989, ông gia nhập Lực lượng Vệ binh Quốc gia Không quân Nam Carolina và phục vụ đến năm 1995. Trong Chiến tranh vùng Vịnh lần thứ nhất đầu những năm 1990, ông được triệu tập phục vụ tại Căn cứ Vệ binh Quốc gia Không quân McEntire ở Nam Carolina.

Graham được bầu vào Hạ viện Mỹ từ năm 1995 đến 2003 và Thượng viện từ năm 2003. Trong cuộc tổng tuyển cử năm 2008, ông trở thành người đầu tiên trong lịch sử Nam Carolina nhận được hơn một triệu phiếu bầu. Ông từng là Chủ tịch Ủy ban Tư pháp Thượng viện từ 2019 đến 2021 và gần đây nhất là Chủ tịch Ủy ban Ngân sách Thượng viện.

Graham từng là một trong những người chỉ trích gay gắt nhất Trump. Năm 2015, ông gọi Trump là “kẻ phân biệt chủng tộc, bài ngoại và cố chấp tôn giáo”. Trên mạng xã hội, Graham từng tuyên bố rằng việc đảng Cộng hòa đề cử Trump sẽ “hủy hoại đảng và chúng ta xứng đáng bị như vậy”. Sau sự kiện bạo loạn tại Điện Capitol năm 2021, Graham tuyên bố trên Thượng viện: “Trump và tôi, chúng tôi đã có một hành trình dài. Tôi ghét phải kết thúc theo cách này. Tôi xin rút lui. Đủ rồi.”

Tuy nhiên, theo thời gian, ông trở thành một trong những người ủng hộ trung thành nhất của Trump. Graham bỏ phiếu chống lại việc luận tội Trump năm 2021 và ủng hộ Trump trong cuộc bầu cử năm 2024. Ông từng nói với BBC năm 2023: “Có một mặt tối trong con người Donald Trump... và ông ấy là một tổng thống rất tốt. Nhưng tôi vẫn ủng hộ ông ấy vì tôi đã thấy những gì ông ấy làm được.” Ông viện dẫn thành tích của Trump về biên giới phía nam, vụ tiêu diệt tướng Iran Qasem Soleimani và việc bổ nhiệm các thẩm phán bảo thủ.

Người ủng hộ Ukraine không mệt mỏi

Graham là một trong những người ủng hộ mạnh mẽ nhất Ukraine tại Thượng viện. Kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện vào năm 2022, ông đã đến Kyiv 10 lần - nhiều hơn bất kỳ nhà lập pháp Mỹ nào khác. Chuyến thăm cuối cùng của ông diễn ra vào thứ Sáu, chỉ một ngày trước khi qua đời. Trong chuyến đi này, ông đã tham quan một nhà máy sản xuất máy bay không người lái bí mật của Ukraine và gặp gỡ Tổng thống Volodymyr Zelensky.

Trong chuyến thăm cuối cùng, Graham cùng nhóm thượng nghị sĩ lưỡng đảng công bố đạt được thỏa thuận với Nhà Trắng về dự luật trừng phạt Nga mới. Dự luật tập trung vào việc bịt các lỗ hổng trong chế độ trừng phạt hiện tại. Graham cho biết dự luật sẽ cung cấp “công cụ để Tổng thống Trump chấm dứt cuộc chiến này”. Dự luật có 85 đồng bảo trợ tại Thượng viện và nhắm vào năm quốc gia đang vi phạm lệnh trừng phạt bằng cách mua dầu Nga để bán lại.

Graham cũng là người đề xuất sớm việc gửi vũ khí phòng thủ cho Ukraine sau khi Nga sáp nhập Crimea năm 2014. Trong những ngày đầu của cuộc xung đột toàn diện, ông đã gây phẫn nộ tại Moscow khi gợi ý rằng ai đó trong nội bộ Putin nên giết ông ta, hỏi rằng liệu có Brutus nào ở Nga không. Ông gọi Putin là “kẻ côn đồ và bắt nạt” và cho rằng Putin “sẽ thoát khỏi mọi thứ nhiều nhất có thể cho đến khi có người ngăn cản ông ta”. Graham cũng bảo trợ dự luật ngăn Mỹ công nhận bất kỳ tuyên bố chủ quyền nào của Nga đối với bất kỳ phần lãnh thổ nào của Ukraine.

Phản ứng từ Ukraine và Israel

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky bày tỏ sự thương tiếc sâu sắc, cho biết ông “vô cùng đau buồn” trước tin Graham qua đời. “Lindsey là một người bảo vệ thực sự cho tự do và các giá trị làm cho thế giới của chúng ta an toàn hơn. Trong những năm Nga xâm lược toàn diện, ông đã đến Ukraine 10 lần và luôn ở bên cạnh người dân của chúng tôi khi họ cần nhất”, Zelensky viết, đồng thời cho biết hai người đã gặp nhau hai lần chỉ trong tuần qua.

Thủ tướng Ukraine Yulia Svyrydenko cũng khẳng định: “Trong suốt cuộc xâm lược toàn diện của Nga, Thượng nghị sĩ Graham đã đứng về phía Ukraine và bảo vệ các giá trị dân chủ.”

Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen ca ngợi Graham là “nhà lãnh đạo kiên định, không sợ hãi”, cho biết ông “đã chiến đấu đến phút cuối cùng để ủng hộ cuộc đấu tranh vì tự do của Ukraine”.

Tổng thư ký NATO Mark Rutte bày tỏ: “Tôi vô cùng đau buồn khi biết tin người bạn Lindsey Graham của tôi đột ngột qua đời. Ông là người ủng hộ mạnh mẽ cho nước Mỹ, tin tưởng vào liên minh NATO và tích cực nỗ lực chấm dứt chiến tranh của Nga ở Ukraine.”

Graham cũng là một trong những người ủng hộ mạnh mẽ nhất Israel. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu gọi Graham là “người bạn thân yêu”. “Lindsey hiểu rằng an ninh của Israel và Mỹ là không thể tách rời. Ông đã cống hiến cuộc đời mình để bảo vệ nước Mỹ, củng cố liên minh của chúng ta và đứng lên bảo vệ thế giới tự do. Israel đã mất một trong những người bạn vĩ đại nhất.”

Graham ủng hộ chiến dịch không kích Mỹ - Israel vào Iran bắt đầu từ tháng 2/2026, so sánh chế độ Iran với Đức Quốc xã. Ông nói với CBS vào tháng trước rằng Mỹ sẽ “xóa sổ” Iran nếu nước này không chấp nhận sự kiểm soát của Mỹ đối với eo biển Hormuz.

Phản ứng từ các nhà lãnh đạo Mỹ

Cựu Tổng thống Joe Biden, người từng phục vụ cùng Graham tại Thượng viện hơn một thập kỷ, cho biết ông và vợ “vô cùng sốc” trước sự ra đi đột ngột của Graham. “Chúng tôi thường bất đồng, và đôi khi khá gay gắt. Nhưng như tôi, ông ấy yêu Thượng viện như một thể chế, dù có tất cả những khiếm khuyết và phức tạp”, Biden viết.

Cựu Tổng thống George W. Bush mô tả Graham là “một thượng nghị sĩ có kiến thức sâu rộng, người hiểu rõ cách thế giới vận hành và tầm quan trọng của việc Mỹ tham gia tích cực vào các vấn đề quốc tế để chống lại bạo tàn”.

Thượng nghị sĩ Tim Scott, đồng nghiệp cùng đến từ Nam Carolina, nhớ lại phong cách của Graham: “Lindsey chưa bao giờ nhẹ nhàng và tế nhị về những ưu tiên của mình. Ông ấy nói to, rõ ràng và đôi khi thậm chí khó chịu vì ông hiểu rằng mình có sức mạnh của một chiếc micro để tạo ra sự khác biệt, không phải cho bản thân mà cho người khác.”

Thượng nghị sĩ John Thune, Lãnh đạo đa số tại Thượng viện, nhận xét: “Sự phục vụ lâu dài và tận tụy của Lindsey trong Lực lượng Không quân và Quốc hội đã đưa ông đến những vùng xa xôi của thế giới. Ông tin vào sức mạnh của nước Mỹ để làm điều tốt trên thế giới và đã cống hiến cuộc đời mình để thúc đẩy mục tiêu đó.”

Tổng thống Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan) Lại Thanh Đức cũng bày tỏ “vô cùng đau buồn” và gọi Graham là “người bạn thực sự của Đài Loan”.

Cuộc đua kế nhiệm tại Nam Carolina

Cái chết của Graham đã tạo ra một cuộc đua kế nhiệm đầy kịch tính tại bang Nam Carolina. Graham đang tranh cử nhiệm kỳ thứ năm và đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử sơ bộ hồi tháng 6. Ông được dự đoán sẽ dễ dàng giành chiến thắng trong cuộc tổng tuyển cử tháng 11 tại bang bảo thủ này.

Theo luật bầu cử Nam Carolina, Thống đốc Henry McMaster của đảng Cộng hòa, có quyền bổ nhiệm người thay thế để hoàn thành nhiệm kỳ còn lại của Graham (đến ngày 3/1/2027). Sau đó, một cuộc bầu cử sơ bộ đặc biệt sẽ được tổ chức vào ngày 11/8 để chọn ứng viên Cộng hòa cho cuộc tổng tuyển cử. Thời hạn nộp hồ sơ cho các ứng viên bắt đầu từ ngày 21/7 và kéo dài đến ngày 28/7. Nếu không có ứng viên nào đạt ít nhất 50% phiếu bầu, một cuộc bỏ phiếu vòng hai sẽ diễn ra vào ngày 25/8.

Trump cho biết ông đã có một ứng viên trong tâm trí nhưng từ chối công bố tên. Hạ nghị sĩ Joe Wilson, nghị sĩ Cấp cao nhất của Nam Carolina tại Hạ viện, đã tuyên bố sẽ không tranh cử. Cựu Thống đốc Nikki Haley “không có kế hoạch tranh cử vào lúc này”.

Cái chết của Graham cùng với việc Thượng nghị sĩ Mitch McConnell nhập viện kéo dài đã thu hẹp đa số của đảng Cộng hòa tại Thượng viện. Đảng Dân chủ cần giành thêm 4 ghế để giành quyền kiểm soát Thượng viện. Ứng viên Dân chủ Annie Andrews, một bác sĩ nhi khoa, đã kêu gọi “gạt bỏ đảng phái sang một bên và bày tỏ lòng biết ơn đối với sự phục vụ của Thượng nghị sĩ Graham cho bang Nam Carolina vĩ đại”.

Graham chưa bao giờ kết hôn và không có con. Gia đình ông cho biết “cảm kích những lời cầu nguyện vào lúc này và yêu cầu sự riêng tư trong giai đoạn vô cùng khó khăn này”.

Nguồn: Bloomberg