Eo biển Hormuz khôi phục lưu thông chậm, rủi ro địa chính trị vẫn hiện hữu

Sau khi Mỹ và Iran ký kết biên bản ghi nhớ (MOU), tiến độ khôi phục hoạt động vận tải qua Eo biển Hormuz vẫn thấp hơn kỳ vọng của thị trường. Theo dữ liệu từ một tổ chức nghiên cứu của Anh, trong ba ngày qua, Mỹ chỉ hộ tống khoảng 70 tàu thuyền đi qua eo biển, thấp hơn đáng kể so với mức trước khi xảy ra xung đột.

Các chuyên gia trong ngành cho biết, mặc dù phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh đã giảm từ mức đỉnh 5% - 10% xuống khoảng 2%, con số này vẫn cao hơn rất nhiều so với mức thông thường khoảng 0,1% trong các năm bình thường. Gần đây, Iran nhiều lần tuyên bố sẽ áp dụng các quy định mới đối với hoạt động lưu thông qua eo biển và có thể thu thêm các loại phí liên quan. Điều này đi ngược lại quan điểm truyền thống của ngành vận tải biển quốc tế rằng các tuyến hàng hải quốc tế không nên bị áp đặt các hạn chế hoặc chi phí bổ sung. Trong khi đó, xuất hiện thông tin cho rằng Oman có thể triển khai phí dịch vụ hàng hải nhằm tạo cơ sở cho việc thu phí của Iran trong tương lai. Sự không chắc chắn về các quy tắc vận hành mới tiếp tục là tâm điểm quan tâm của thị trường.

Cùng thời điểm, Israel tuyên bố sẽ duy trì sự hiện diện quân sự vô thời hạn tại ba khu vực an ninh gồm Liban, Dải Gaza và Syria. Bộ trưởng Quốc phòng Israel khẳng định quân đội nước này vẫn được quyền tự do hành động trong các khu vực an ninh nói trên. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu dự kiến sẽ tới Mỹ để gặp Tổng thống Donald Trump, khiến tình hình Trung Đông tiếp tục thu hút sự chú ý của cộng đồng quốc tế. Mặc dù khuôn khổ thỏa thuận ngừng bắn ba bên đã được thiết lập, quân đội Israel vẫn tiếp tục tiến hành các cuộc không kích tại nhiều khu vực ở Liban, làm dấy lên những nghi ngờ về hiệu quả thực thi của thỏa thuận.

Về xung đột Nga - Ukraine, Tổng thống Donald Trump cho rằng việc giải quyết cuộc chiến này có thể diễn ra “nhanh hơn nhiều so với suy nghĩ của mọi người”. Ông nhận định Tổng thống Vladimir Putin có mong muốn rất mạnh mẽ trong việc chấm dứt xung đột, trong khi Tổng thống Volodymyr Zelensky cũng hy vọng chiến sự có thể kết thúc ngay trong thời gian tới. Hai bên được cho là sẽ thảo luận vấn đề này trong khuôn khổ Hội nghị Thượng đỉnh NATO. Những phát biểu trên đã góp phần củng cố kỳ vọng về khả năng hạ nhiệt rủi ro địa chính trị trong ngắn hạn.

Tại Mỹ, chỉ số PMI dịch vụ ISM tháng 6 giảm từ 54,5 xuống 54,0 điểm, nhưng vẫn duy trì tháng thứ 24 liên tiếp trong vùng mở rộng. Dù tốc độ tăng trưởng chậm lại, chỉ số việc làm ghi nhận mức tăng mạnh nhất kể từ năm 2024 và quay trở lại vùng mở rộng. Trong khi đó, chỉ số giá thanh toán giảm xuống mức thấp nhất trong bốn tháng, phản ánh sự đồng tồn tại giữa nhu cầu kinh tế vẫn tương đối vững chắc và áp lực chi phí đang dần hạ nhiệt.

Bên trong Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), quan điểm về định hướng chính sách tương lai (forward guidance) đang xuất hiện những khác biệt đáng chú ý. Ông Kevin Warsh cho rằng công cụ này không còn cần thiết và các quyết định chính sách nên hoàn toàn dựa trên dữ liệu kinh tế thực tế. Ngược lại, Thống đốc Christopher Waller nhận định định hướng chính sách vẫn là một công cụ hữu ích, nhưng cần được sử dụng linh hoạt hơn. Ông cũng thừa nhận rằng các định hướng được đưa ra trong giai đoạn 2020 - 2021 đã phần nào hạn chế khả năng phản ứng của Fed khi lạm phát tăng mạnh ngoài dự kiến. Hiện nay, các dấu hiệu ổn định của thị trường lao động đang tạo điều kiện để Fed chuyển trọng tâm chính sách sang kiểm soát lạm phát.

Nhìn chung, việc lưu thông qua Eo biển Hormuz phục hồi chậm cùng với quyết định duy trì hiện diện quân sự vô thời hạn của Israel cho thấy quá trình thực thi các thỏa thuận giữa Mỹ và Iran vẫn còn đối mặt với nhiều trở ngại. Chi phí bảo hiểm ở mức cao và những bất đồng về quy định hàng hải có thể tiếp tục ảnh hưởng đến sự ổn định của nguồn cung năng lượng toàn cầu cũng như chi phí vận tải quốc tế. Trong khi đó, những tín hiệu lạc quan từ phía Mỹ về tiến trình hòa bình giữa Nga và Ukraine đang mang lại kỳ vọng giảm bớt áp lực địa chính trị, dù các kết quả thực tế vẫn cần thêm thời gian để kiểm chứng.

Các số liệu kinh tế Mỹ tiếp tục phản ánh bức tranh “tăng trưởng chậm lại nhưng vẫn duy trì khả năng chống chịu”. Những cuộc thảo luận trong nội bộ Fed cũng cho thấy thách thức trong việc cân bằng giữa tính linh hoạt của chính sách và vai trò của định hướng tương lai trong khuôn khổ điều hành dựa trên dữ liệu. Trong ngắn hạn, biến động giá năng lượng và các diễn biến địa chính trị nhiều khả năng vẫn là những yếu tố dẫn dắt tâm lý thị trường. Về trung và dài hạn, chỉ khi hoạt động vận tải qua Eo biển Hormuz trở lại trạng thái bình thường, Israel đạt được tiến triển trong quá trình rút quân và các cuộc đàm phán hạt nhân đạt được những bước đột phá thực chất, tình hình Trung Đông mới có thể thực sự ổn định.