Cổ phiếu Mỹ hạ nhiệt mạnh dưới áp lực từ lạm phát và căng thẳng địa chính trị

【Hình 1: Diễn biến thị trường chứng khoán Mỹ】

Thị trường chứng khoán Mỹ hạ nhiệt rõ rệt dưới áp lực từ nhiều yếu tố bất lợi. Chỉ số S&P 500 điều chỉnh nhẹ khỏi mức đỉnh lịch sử, trong khi chỉ số bán dẫn Philadelphia giảm hơn 3% chỉ trong một phiên. Nhóm cổ phiếu chip AI dẫn đầu đà lao dốc, kéo Nasdaq có lúc giảm gần 2%, qua đó gây áp lực lên tâm lý toàn thị trường. Đồng thời, giá dầu Mỹ vượt mốc 102 USD/thùng, dầu WTI đóng cửa ở mức 102,35 USD/thùng, tăng 4,4%. Lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng lên 4,46%, còn lợi suất kỳ hạn 30 năm quay trở lại trên ngưỡng 5%.

【Hình 2: Diễn biến trong ngày của chứng khoán Mỹ, trái phiếu và dầu thô】

Chỉ số CPI tháng 4 của Mỹ tăng 3,8% so với cùng kỳ năm trước, mức cao nhất trong gần ba năm, trong khi CPI lõi tăng lên 2,8%. Giá dầu tăng mạnh trở thành động lực chính khiến lạm phát phục hồi mạnh mẽ. Công cụ FedWatch của CME cho thấy xác suất thị trường định giá khả năng Fed tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản vào tháng 12 đã tăng mạnh từ 21,5% lên hơn 30,6% chỉ sau một phiên giao dịch. Các chuyên gia phân tích nhận định, nếu xung đột giữa Mỹ và Iran tiếp tục kéo dài, lạm phát do giá dầu thúc đẩy sẽ lan rộng sang nhiều lĩnh vực khác của nền kinh tế, khiến dư địa cắt giảm lãi suất của Fed tiếp tục bị thu hẹp đáng kể.

Các yếu tố địa chính trị và áp lực trọng tâm của thị trường:

• Triển vọng eo biển Hormuz ngày càng u ám: Bộ Ngoại giao Iran tuyên bố rõ ràng rằng chấm dứt chiến tranh và dỡ bỏ phong tỏa eo biển là điều kiện tiên quyết cho mọi cuộc đàm phán, đồng thời cáo buộc Mỹ yêu cầu “đầu hàng hoàn toàn”. Thị trường thậm chí xuất hiện thuật ngữ mới “NACHO” (Not A Chance Hormuz Opens), phản ánh niềm tin phổ biến rằng eo biển khó có thể mở lại trong ngắn hạn. Saudi Aramco cảnh báo việc phong tỏa kéo dài có thể khiến nguồn cung dầu toàn cầu giảm khoảng 100 triệu thùng mỗi tuần.

• Kỳ vọng lạm phát tái định hình lộ trình chính sách: Các nhà kinh tế từ Goldman Sachs, Natixis và Morgan Stanley đều cho rằng giá dầu neo cao đang trở thành yếu tố dẫn dắt xu hướng lạm phát trong thời gian tới. Sau khi ông Warsh được xác nhận trở thành thành viên mới của Fed, thị trường cũng cho rằng chính sách của ông trong giai đoạn đầu sẽ khó mang tính nới lỏng.

• Bất đồng Mỹ - Iran tiếp tục leo thang: Iran kiên quyết giữ lập trường với “đề xuất 14 điểm” và cho rằng không có phương án thay thế, ưu tiên hàng đầu vẫn là chấm dứt chiến tranh và dỡ bỏ trừng phạt. Trong khi đó, ông Trump chỉ trích phản hồi từ phía Iran là “ngu ngốc”, tái khẳng định sẽ không bao giờ cho phép Iran sở hữu vũ khí hạt nhân và tuyên bố sẽ giành được “chiến thắng hoàn toàn”. Khoảng cách lập trường quá lớn làm gia tăng nguy cơ xung đột kéo dài.

• Các yếu tố gây nhiễu khác: Thủ tướng Anh Keir Starmer đối mặt nguy cơ nội các từ chức, khiến lợi suất trái phiếu Anh tăng vọt và lan sang thị trường trái phiếu Mỹ. Trong khi đó, tin đồn Hàn Quốc áp thuế lên các doanh nghiệp AI dù nhanh chóng bị bác bỏ vẫn khiến ETF Hàn Quốc (EWY) lao dốc hơn 7%, làm gia tăng áp lực bán trên nhóm công nghệ toàn cầu.

Phiên chiều ghi nhận nhịp hồi phục kỹ thuật khi các chương trình giao dịch định lượng cùng lượng lớn quyền chọn mua đáo hạn trong ngày (0DTE call options) kích hoạt hiện tượng “Gamma Squeeze”, giúp chứng khoán Mỹ thu hẹp đáng kể đà giảm và Dow Jones quay đầu tăng điểm vào cuối phiên. Tuy nhiên, các trader của Goldman Sachs cho biết áp lực bán từ các tổ chức trong ngày vẫn rất rõ rệt, tập trung chủ yếu ở nhóm công nghệ và tiêu dùng không thiết yếu, với mức độ hoạt động thị trường chỉ đạt 4/10.

Chỉ số USD đồng thời tiếp tục mạnh lên, gây áp lực lên đồng euro và bảng Anh. Cấu trúc giá dầu Brent cũng cho thấy mức chênh lệch giá giao gần tiếp tục mở rộng, phản ánh việc thị trường đang tái định giá rủi ro thiếu hụt nguồn cung ngắn hạn.

Tổng thể, đợt điều chỉnh lần này của chứng khoán Mỹ là kết quả cộng hưởng từ ba yếu tố: căng thẳng địa chính trị kéo dài, lạm phát vượt kỳ vọng và kỳ vọng chính sách tiền tệ thay đổi. Giá dầu cao không chỉ làm gia tăng chi phí năng lượng mà còn lan truyền áp lực sang lạm phát lõi thông qua chuỗi cung ứng, qua đó làm tăng khả năng Fed duy trì lập trường thận trọng trong thời gian dài hơn. Dù thị trường xuất hiện lực bắt đáy trong phiên chiều, nhưng nếu bế tắc tại eo biển Hormuz tiếp diễn và đàm phán Mỹ - Iran không đạt tiến triển thực chất, giá dầu và áp lực lạm phát nhiều khả năng vẫn sẽ tiếp tục chi phối xu hướng thị trường. Nhà đầu tư cần đặc biệt cảnh giác với kịch bản “xung đột kéo dài”, khi biến động giá năng lượng ở vùng cao có thể tạo ra ảnh hưởng sâu rộng đến định giá tài sản toàn cầu.