Kalshi đóng băng 54 triệu USD tiền thắng cược vụ lãnh tụ Iran Khamenei qua đời

Một nhà điều hành doanh nghiệp người Mỹ gốc Israel tại New York đã lên kế hoạch cho một kỳ nghỉ xa hoa tại Courchevel, khu trượt tuyết nổi tiếng bậc nhất dãy Alps của Pháp, sau khi nhận được tín hiệu từ ứng dụng Kalshi rằng ông đã thắng cược hơn 63.000 USD. Khoản tiền này đến từ hai hợp đồng trị giá 3.460 USD mà ông đặt cược vào khả năng Lãnh tụ tối cao Iran, Ayatollah Ali Khamenei, sẽ “không còn nắm quyền” trước ngày 1/4.

Tin tức về cuộc không kích nhằm vào Tehran cuối tuần qua, dẫn đến cái chết của nhà lãnh đạo 86 tuổi, đã khiến ứng dụng Kalshi của ông hiển thị những dấu kiểm màu xanh lá, báo hiệu khoản thanh toán sắp đến. Thế nhưng chỉ vài phút sau, niềm vui vụt tắt. Kalshi tuyên bố đóng băng toàn bộ thị trường trị giá 54 triệu USD liên quan đến sự kiện này, với lý do sàn không cho phép các giao dịch “gắn trực tiếp với cái chết”.

“Tôi đang định đặt vé đi Courchevel thì họ thay đổi luật và tất cả mọi người đều bị thiệt”, ông chia sẻ với The Washington Post trong ẩn danh, vì lo ngại bạn bè sẽ nghĩ gì về việc ông đặt cược vào sinh tử của một nhà lãnh đạo nước ngoài.

Quyết định của Kalshi ngay lập tức châm ngòi cho một làn sóng phẫn nộ trên mạng xã hội. Hàng loạt người dùng cáo buộc sàn giao dịch này đã “cướp” đi chiến thắng chính đáng của họ. Các bài đăng chỉ trích tràn ngập các diễn đàn, với nhiều người đăng tải ảnh chụp màn hình cho thấy số tiền họ lẽ ra được nhận so với khoản bồi thường ít ỏi sau đó.

Giám đốc điều hành Kalshi, Tarek Mansour, đã lên tiếng trên nền tảng X để giải thích. Ông khẳng định công ty luôn có quy tắc lâu đời cấm mọi người “kiếm lợi từ cái chết”. Ông Mansour cho rằng hợp đồng này vẫn quan trọng vì “những thay đổi lãnh đạo ở Iran có tác động lớn đến trật tự thế giới”, bao gồm giá dầu và quan hệ địa chính trị. Ông cũng nhấn mạnh rằng một nhà lãnh đạo vẫn có thể từ chức hoặc chuyển giao quyền lực mà không cần qua đời, như trường hợp từng xảy ra ở Venezuela.

Tuy nhiên, lời giải thích này không thể xoa dịu cơn giận của người dùng. Nhiều người chỉ ra rằng Kalshi đã tích cực quảng bá thị trường này trên trang chủ, ứng dụng và cả thông báo đẩy trước khi cái chết của ông Khamenei được công bố. Chính sàn cũng đã đăng dòng tweet vào buổi sáng ngày xảy ra vụ không kích rằng tỷ lệ “Khamenei rời khỏi vị trí lãnh tụ tối cao đã tăng vọt lên 68%”, kèm theo một tuyên bố miễn trừ trách nhiệm nhỏ về việc không thanh toán dựa trên cái chết. Sau đó, công ty thừa nhận bài đăng này “mơ hồ về mặt ngữ pháp” và cam kết bồi thường cho người dùng.

Nhà sáng tạo nội dung về tiền điện tử Gabriel Haines đã chế nhạo tuyên bố của Kalshi trong một video: “Ý chúng tôi là chuyển giao quyền lực trong hòa bình hoặc cưỡi kỳ lân đi hôn má ông Netanyahu”.

Một số người dùng đã tuyên bố đóng tài khoản và chuyển tiền đi nơi khác. Một người viết: “Các ông nợ tôi hơn 2.500 USD và các ông nợ hàng triệu USD những nhà giao dịch bình thường, vô tội khác”.

Dustin Gouker, chuyên gia tư vấn trong ngành công nghiệp cá cược và là nhà xuất bản bản tin Event Horizon về thị trường dự đoán, nhận định rằng Kalshi có thể có động cơ tài chính để giữ các quy tắc mơ hồ. Nếu họ ghi rõ hợp đồng chỉ thanh toán cho trường hợp “thay đổi lãnh đạo bằng phương thức khác ngoài cái chết”, thị trường có thể sẽ kém hấp dẫn hơn, kéo theo doanh thu từ phí giao dịch giảm sút.

Để dập tắt cuộc khủng hoảng, Mansour thông báo Kalshi sẽ hoàn trả tất cả các khoản cược, phí và thua lỗ từ thị trường này. Một nguồn tin quen thuộc với các cuộc thảo luận nội bộ của Kalshi cho biết động thái này đã tiêu tốn của công ty khoảng 2,2 triệu USD.

Trong khi Kalshi đang vật lộn với làn sóng chỉ trích, đối thủ cạnh tranh chính của họ là Polymarket lại phải đối mặt với những cáo buộc nghiêm trọng hơn: giao dịch nội gián liên quan đến chiến dịch không kích Iran.

Dữ liệu từ nền tảng cho thấy người dùng đã đặt cược hơn 500 triệu USD vào các hợp đồng liên quan đến thời điểm Mỹ tấn công Iran. Công ty phân tích Bubblemaps thông báo đã phát hiện sáu “nghi phạm nội gián” trên Polymarket, những người đã kiếm được 1,2 triệu USD nhờ đặt cược vào khả năng Mỹ sẽ tấn công Iran trước ngày 28/2, đúng ngày diễn ra chiến dịch “Operation Epic Fury”.

Điểm đáng ngờ là tất cả các tài khoản này đều được tạo vào tháng trước và chỉ đặt cược duy nhất vào thời điểm xảy ra vụ tấn công. Một số lệnh cược được thực hiện chỉ vài giờ trước khi những vụ nổ đầu tiên xảy ra ở Tehran. Một tài khoản đã đặt cược 60.000 USD và giành chiến thắng 560.000 USD.

Phát hiện này ngay lập tức thu hút sự chú ý của giới chức trách. Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Chris Murphy gọi đây là những giao dịch “tham nhũng và vô đạo đức”. Trong một bài đăng trực tuyến, ông cho rằng các giao dịch này cho thấy “những người xung quanh Trump đang kiếm lợi từ chiến tranh và cái chết”. Ông Murphy tiết lộ đang soạn thảo một dự luật nhằm cấm rộng rãi các giao dịch trên thị trường dự đoán liên quan đến các hành động của chính phủ, với lý do chúng có thể làm tha hóa quá trình ra quyết định công, khi cho phép các quan chức quân sự hoặc chính phủ kiếm lợi từ thông tin mật.

Đáp lại, Davis Ingle, phát ngôn viên Nhà Trắng, tuyên bố: “Lợi ích đặc biệt duy nhất định hướng cho việc ra quyết định của chính quyền Trump là lợi ích tốt nhất của người dân Mỹ”. Polymarket từ chối trả lời các câu hỏi về việc liệu họ có biết hoặc sẽ giúp điều tra xem những người nắm giữ tài khoản có thông tin nội bộ về chiến dịch quân sự hay không.

Đây không phải là lần đầu tiên nghi vấn nội gián xuất hiện trên các thị trường dự đoán. Hồi tháng 1, một nhà giao dịch ẩn danh trên Polymarket đã thắng khoảng 400.000 USD sau khi dự đoán chính xác thời điểm Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro bị bắt giữ, chỉ trong vòng vài giờ. Bộ Quốc phòng Mỹ khi đó đã nhắc lại lệnh cấm nhân viên sử dụng thông tin mật vì lợi ích cá nhân.

Vụ việc đã làm dấy lên một cuộc tranh luận sâu sắc về bản chất của thị trường dự đoán, nơi cho phép mọi người đặt cược vào các sự kiện chính trị, khủng hoảng quốc tế và cả sinh tử của con người.

Amanda Fischer, cựu Chánh văn phòng Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ, hiện là giám đốc chính sách tại nhóm vận động tài chính Better Markets, nhận xét rằng thị trường Khamenei là một “mô hình thu nhỏ thực sự tốt cho thấy ngành kinh doanh này có vấn đề như thế nào”. Bà đặt câu hỏi: “Làm thế nào một nhà lãnh đạo thần quyền 86 tuổi có thể mất quyền lực ngoài cái chết? Tất cả người dùng Kalshi đặt cược vào việc này đều tin rằng họ đang tham gia vào một thị trường cái chết, và nhiều người rất tức giận với cách Kalshi phá vỡ các giao dịch”.

Các nhà lập pháp lo ngại rằng việc cho phép các giao dịch liên quan đến cái chết có thể tạo ra những động cơ chết người. Một kẻ ám sát, chẳng hạn, có thể lên kế hoạch và sau đó kiếm lợi từ thời điểm nạn nhân qua đời. “Có một lý do tại sao chúng ta không cho phép mua bảo hiểm hỏa hoạn cho nhà của người khác bởi vì nó sẽ khuyến khích hành vi đốt phá”, Fischer lập luận.

Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai Mỹ, cơ quan quản lý các thị trường dự đoán, đã cấm bất kỳ loại cược nào liên quan hoặc đề cập đến khủng bố, ám sát và chiến tranh. Sáu thượng nghị sĩ đảng Dân chủ cũng đã gửi một lá thư vào tháng trước bày tỏ lo ngại về bất kỳ khoản cược nào “được thanh toán dựa trên hoặc tương quan chặt chẽ với cái chết của một cá nhân”.

Bất chấp những tranh cãi, thị trường dự đoán vẫn đang trên đà phát triển mạnh mẽ. Polymarket đã công bố hình ảnh meme về một người đàn ông với năm màn hình theo dõi các vụ cược về việc Khamenei rời ghế, kèm chú thích: “Em yêu, anh không thể ngay bây giờ, anh đang theo dõi tình hình”. Emily Austin, một người có sức ảnh hưởng bảo thủ và là người dẫn chương trình podcast thể thao, thừa nhận dù có bạn bè và người thân mất tiền vì vụ Khamenei, cô vẫn yêu thích cảm giác đặt cược. Cô xem đây là một “cộng đồng xã hội” thú vị.

Aaron Courtney, đồng sáng lập công ty theo dõi thị trường Kalshinomics, đặt ra câu hỏi lớn trong một bài luận trực tuyến: “Liệu có được chấp nhận về mặt đạo đức khi kiếm lợi nhuận từ việc dự đoán chính xác rằng bom sẽ rơi trúng người dân?” Đó là câu hỏi mà các nhà quản lý, các công ty và xã hội sẽ phải đối mặt khi ranh giới giữa thông tin, giải trí và đầu cơ vào sinh mạng con người ngày càng trở nên mong manh.

Kalshi cho biết họ sẽ sửa đổi tuyên bố miễn trừ trách nhiệm cho các thị trường tương tự trong tương lai, trong khi Polymarket vẫn duy trì hoạt động thị trường Khamenei với khối lượng giao dịch hơn 61 triệu USD, và không có dấu hiệu đóng băng.